De bosrandtuin - Kansrijke teelten voor Rotterdam - deel 2

Forest gardening is een aan permacultuur *) verwante benadering van tuinieren die gebaseerd is op vormen van landbouw in bosachtige omgeving (agroforestry oftewel bostuinbouw) in de tropen. Deze bostuinbouw werkt met soms wel 7 lagen van beplanting, van hoog naar laag: Grote bomen die (gedeeltelijk) schaduw bieden, kleinere (fruit)bomen, struiken met bessen e.d., kruiden, bodembedekkers, wortel- en knolgewassen (en paddestoelen) en als zevende een 'verticale laag' met klimplanten. Open plekken in het bos bieden plaats voor groenteteelt. In het algemeen is de tuin zo ontworpen dat zij zichzelf in stand houdt, zodat - als de tuin eenmaal functioneert - onderhoud minimaal is.  Kenmerkend voor deze teelt  is dat ze is gericht op zelfvoorziening en dat ze vaak bedreven wordt als deel van een huishouden, en dus niet om voedsel te produceren voor de verkoop.

Doorsnede van een 'forest garden' uit het boek "Forest Gardening" van Robert Hart

Robert Hart heeft in Engeland de basis gelegd voor het ontwerp van een bostuin in gematigde klimaatzones als de onze. Het is hier eigenlijk beter om te spreken van bosrandtuin omdat in noordelijker streken de afstand tussen de bomen groter moet zijn om voldoende licht door te laten naar onderliggende lagen. De ideeën van Hart zijn verder ontwikkeld door Martin Crawford.

Kenmerkend voor forest gardens is dat ze gericht zijn op een optimale verhouding tussen (zo min mogelijk) werk en (maximale) opbrengst, die naast voedsel ook medicinale planten en materialen als bamboe kan omvatten. Voorbeelden uit Engeland laten zien dat je met een bosrandtuin van 125 m2 250 kg voedsel kan kweken (wat genoeg zou moeten zijn voor zes personen) met 2 uur werk per week. Om zo ver te komen moet je wel de tijd insteken om tot een gebalanceerde tuin te komen en dat vergt kennis en hard werk. De tuin van Martin Crawford is in een periode van 10 jaar ontwikkeld met als resultaat dat hij nu nog maar een paar uur per week nodig heeft voor onderhoud.

De tuin van Martin Crawford op Dartington Estate in Devon

De potentie voor Rotterdam ligt in de toepassing van bosrandtuinen in openbaar en semi-openbaar groen in en rond de stad. De bosrandtuin biedt niet alleen een model voor voedselproductie dat aanvullend is op tuinbouw maar ook een alternatief model voor beheer van openbaar groen. De bosrandtuin als beheersvorm koppelt een divers beeld door alle seizoenen en ecologische rijkdom aan (op langere termijn) beperkt, maar divers onderhoudswerk dat ook bruikbare producten oplevert. Om niet te spreken van de mogelijkheden voor educatie en recreatie. In het beheer kunnen zowel gemeentelijke diensten als bewoners een rol spelen, hierover moet per locatie duidelijke afspraken worden gemaakt.

Wil je meer weten over forest gardening dan biedt de website van de Engelse Agroforestry Research Trust een schat aan informatie. Van boeken en DVD's (ik kan de DVD van Martin Crawford aanraden en kijk uit naar zijn boek), en een lijst met planten en zaden tot handige hulpmiddelen. Allemaal te bestellen via de website.

*) onderwerp van een volgende aflevering in deze serie

Eerder in deze serie: SPIN-Farming

Gedicht bij uitreiking Groenpas van Alexis de Roode

Bij de uitreiking van de Groenpas aan "stadsboer" Bas de Groot, werd het programma ook opgeluisterd met een geweldig mooi, indrukwekkend, misschien wel wat zwartgallig (wat ik overigens erg kan waarderen) gedicht.
Voorgedragen door de dichter zelf. Alexis de Roode

bio: Alexis de Roode debuteerde in 2005 met de dichtbundel "Geef mij een wonder", die werd genomineerd voor de Buddingh'-prijs. In 2008 volgde de bundel "Stad en Land", die werd genomineerd voor de J.C. Bloem-prijs. Zie ook www.alexisderoode.nl



Schepping van hemel en aarde, week 2

‘Zie, ik geef u al het zaaddragend gewas op de hele aarde, met alle bomen, die zaadvruchten dragen; die zullen u tot voedsel dienen.’ Genesis I:29

In het begin schiep de mens zich een beeld van hemel en aarde.
De hemel was hoog in zijn ogen, de aarde groot en gevaarlijk.
Chaos drong zich in zijn geest en leegte zweefde in zijn maag.
De mens sprak: Laat er een grens zijn. En hij trok een grens.
Wat aan de ene kant van de grens lag, noemde hij tuin.
En wat aan de andere kant van de grens lag, noemde hij wildernis.
Zo werd het avond en morgen: de eerste dag.

De mens sprak: Laat de dieren en planten in de wildernis
door God verzorgd worden, want hij heeft ze gemaakt.
Maar de dieren en planten in de tuin zijn van mij.
Ik zal ze koesteren en verzorgen, zij zullen mijn tuin verrijken.
Zo geschiedde. De planten en dieren in de tuin noemde hij: voedsel.
En de planten en dieren in de wildernis noemde hij: natuur.
Weer werd het avond en morgen: de tweede dag.

De mens sprak: De dieren en planten behoren aan mij,
maar zij gehoorzamen aan tijd. Ze bloeien in de lente
en geven zaadvruchten in de herfst. De vogels leggen
eieren naar hun aard, maar in de winter doen ze niks.
Ik zal de planten een huis van glas geven
en in de kippenstal zal ik een licht branden.
Zo geschiedde. De mens at aardbeien
toen het sneeuwde, en eieren op de kortste dag.
Weer werd het avond en morgen: de derde dag.

De mens sprak: Mijn tuin gehoorzaamt mij
het hele jaar, maar werkt slechts half zo hard als ik.
De trage planten voeden zich met trage aarde.
De dieren groeien traag zoals de planten die ze eten.
Laat er kunstmest en krachtvoer zijn!
En er was kunstmest en krachtvoer.
De planten en dieren versnelden hun groei.
En de mens zag dat het goed was.
Weer werd het avond en morgen: de vierde dag.

De mens sprak: Laat mijn tuin vruchtbaar zijn
wanneer ík het wil. Want de planten en dieren
planten zich lukraak voort, zonder te denken
aan mijn behoeftes. Ik moet pasgeboren kalfjes
weghalen bij de koe, ik moet kippen van hanen scheiden.
De planten zal ik zaadloos vermenigvuldigen
en het zaad van stieren zal ik opvangen.
Zo zal geen kalf geboren worden buiten mijn wil.
Aldus geschiedde. En de mens zag dat het goed was.
Weer werd het avond en morgen: de vijfde dag.

De mens sprak: van de wieg tot aan het graf
zijn dieren en planten gehoorzaam aan mij,
maar in het zaad dat zij verspreiden
huist de anarchie. Het mengt zich naar eigen aard
en waait de tuin uit. Ik zal het zaad openbreken
en veranderen. Het zal míjn zaad zijn. En het zaad
van dit zaad, en alles wat groeit uit dit zaad, alles
zal van mij zijn, van generatie op generatie.
Aldus geschiedde. En de mens zag dat alles,
wat hij gemaakt had, zeer goed was.
Zo werd het avond en morgen: de zesde dag.

Nu was de tuin van de mens voltooid.
En toen hij op de zevende dag al het werk zag,
dat hij verricht had, rustte hij uit. Hij rustte uit
en keek uit over zijn tuin, terwijl hij pitloze druiven at.
Hij dronk melk van koeien met ontstoken uiers.
Hij zag kale kippen en varkens met afgebeten staarten.
Hij zag de bijen bij zwermen sterven in zijn tuin.
Lang keek hij om zich heen. En hij zag - Goed,
zei hij. Goed. Het was het experiment waard.
Jammer. Helaas. Morgen begin ik opnieuw.
Maandag. De derde week. Het is nog altijd lente.

Nog een link naar Alexis zijn site en zijn mening over Gentech en Monsanto.
http://www.alexisderoode.nl/stopmonsanto.html

ER roert zich in het Debat!

Schitterende foto van Jan Willem bij artikel Resource op de Marconistrip (foto Michel Mees)

Jan Willem van der Schans, "actie-onderzoeker" bij WUR-LEI en lid van Eetbaar Rotterdam heeft recentelijk 2 bijdragen geleverd aan het Stadslandbouw/ Food-miles debat in het WUR-blad Resource en bij Foodprint op het innovationfoodblog.

Hieronder vind je links naar beide bijdrage

Artikel Resource: Boeren in de Stad

You Tube filmpje Trends in Food Blog nav afsluiting Foodprint tentoonstelling

Groenpas voor Eetbaar Rotterdam

Biologische speciaalzaken introduceren groenpas voor belastingvrij winkelen

Op vrijdag 4 september as. neemt Bas de Groot als Lid van Eetbaar Rotterdam en stadsboer in spe en eerste Nederlander de Groenpas in ontvangst bij de Feestelijke aftrap van dit initiatief bij de Groene Passage in Rotterdam

Op 5 september is de Groenpas voor elke klant te verkrijgen!

De groenpas is een initiatief van de Stichting Promotiebureau Biologische Speciaalzaken, waarin winkeliers en groothandels samenwerken om te zorgen dat winkeliers en consumenten elkaar de komende jaren gaan helpen om de markt voor biologische producten verder te laten groeien. Met de groenpas kan de verduurzaming in de keten op het gebied van transport en energieverbruik worden versneld, evenals de introductie van nieuwe smaakvolle rassen en gezonde producten uit de eigen omgeving.

Het concept van de groenpas is eenvoudig: Voor een bedrag van 100 Euro per jaar krijgt de consument .‘belastingvrijkorting’ Dat betekent 6% korting op alle producten in de deelnemende winkels. Dit percentage staat symbool voor de BTW die de winkelier op dit moment moet afdragen aan de omzetbelasting, terwijl biologische productie het milieu nauwelijks belast. Met deze kortingsactie willen de winkels ook een signaal afgeven naar de politiek om de oproep van Biologica en maatschappelijke organisaties als Natuur en Milieu en Milieudefensie te volgen en de BTW op biologische producten af te schaffen.

De winst voor consument en winkelier van de groenpas is dat de winkelier voor zijn investeringen niet naar de bank hoeft en het rentevoordeel middels kortingen teruggeeft aan de klant. Twee keer voordeel dus: de winkelier kan extra in duurzaamheid investeren dankzij de bijdrage van de consument en de klant heeft al gauw een beter rendement voor zijn/haar geld dan bij de bank en kan daardoor vaker en goedkoper biologische producten kopen.
Als welkomstkado ontvangen deelnemers aan de groenpas de bestseller van Michael Pollan: ‘Een pleidooi voor echt eten’ met eenvoudige regels voor gezond eten, zoals ‘Eet nooit iets wat je grootmoeder niet als voedsel zou herkennen’.

Groene Passage zal een deel van het met deze actie verkregen bedrag investeren in de activiteiten van Eetbaar Rotterdam om agrarische productie in Rotterdam te starten.

Bijen doen het goed in de stad

Photo by Franco Zecchin. Stadsimker in Parijs
Is de stad de redding van de bijen? Terwijl langzamerhand meer bekend wordt over de oorzaken van de toegenomen bijensterfte wereldwijd (die ook Nederland zorgen baart) , blijkt dat bijen het in de stad erg goed doen, zoals projecten in Parijs, Los Angeles en in Vancouver laten zien.

Landbouw & Zorg natuurlijk in de Stad

Opleiding voor (stads)zorgboer

Stadslandbouw kan vele diensten aanbieden. Een van die diensten is (arbeidsmatige) dagbesteding voor mensen met een zorg- of hulpvraag. Deze diensten zijn beter bekend onder de naam zorgboerderij.
De stad leent zich hier natuurlijk uitstekend voor. Vanwege de grote concentratie aan mensen is de concentratie van de doelgroepen aan wie deze diensten aangeboden kunnen worden dan ook groot. Tevens is een van de struikelblokken binnen de Landbouw & Zorg het vervoer naar de boerderij. In een stad met vele mogelijkheden van transport en kortere afstanden is dit probleem snel overwonnen.

Op verschillende stadsboerderijen in Nederland worden deze diensten dan ook aangeboden, maar ook kleinere initiatieven.

kijk maar op hun sites.
Caetshage
Genneperhoeve
Mens en Tuin

Nu vraagt het werken met deze groepen nog al wat van je als ondernemer.
Daarom wordt er op meer plekken in Nederland de opleiding tot medewerker/ondernemer agrarisch zorgbedrijf aangeboden.

Ondergetekende werkt als regio coördinator voor de Warmonderhofopleiding in de regio Groene Hart. Welke de opleiding in 2010 op 4 locaties wil gaan aanbieden.

Meer informatie over deze opleiding en de locaties waar de warmonderhof deze aanbiedt vindt u op
www.warmonderhof.nl