maandag 26 april 2010

De tweede European Sustainable Food Planning Conference

Op 9 en 10 oktober 2009 vond de eerste European Sustainable Food Planning Conference plaats in Almere. Deze bijeenkomst was erg vruchtbaar en daarom vindt dit najaar het vervolg plaats. De Urban Performance Group van de University of Brighton (UK) (waar de binnen stadslandbouwkringen bekende architecten Bohn & Viljoen deel van uit maken) is gastheer voor de tweede European Sustainable Food Planning Conference op 29 en 30 oktober 2010. Net als de eerste conferentie wordt de tweede conferentie gehouden onder auspicien van de Association of European Schools of Planning (AESOP).

Planners, beleidsmakers, ontwerpers, boeren, leveranciers, activisten, bedrijven en wetenschappers worden uitgenodigd mee te denken over de planning van een duurzame voedselproductie.
Zie de blog van Rurale Sociologie (WUR) die het thema Urban agriculture verzorgen (en waar de binnen stadslandbouwkringen bekende Jan Willem van der Schans deel van uit maakt) voor meer informatie.

maandag 19 april 2010

KIGO Stadslandbouw presentaties: 2 plekken voor geintresseerden

Voorgaande blog was laatste blog over de bedrijfsbezoeken in de VS, maar de KIGO gaat door!

Donderdag 8 april bezochten we Rotterdam (zie blog Rick) en afgelopen Donderdag 15 april het project Optima Futura van de Groene Welle, waar ze Tilapiakweek met de Gerberateelt combineren.

Donderdag 22 april as zal het eerste product worden "opgeleverd" van deze KIGO
Studenten van het Wellant College en de Warmonderhof zullen nav hun indrukken tijdens deze KIGO en de "lege plekken" die in Rotterdam aanwezig zijn deze combineren met inspirerende doorkijkjes naar de toekomst, waarin Stadslandbouw in Rotterdam een serieuze plek heeft gekregen voor agrarische ondernemers.

Naast een aantal genodigden vanuit lokale politiek, gemeente Rotterdam, ministerie van LNV, Eetbaar Rotterdam en andere genodigden zullen er 2 plekken gereserveerd worden voor overige geintresserden.

Bent u 1 van die geintresseerden en kunt u donderdag 22 april van 14.00- 16.00 in Rotterdam Centrum zijn dan kunt u voor dinsdag 20.00 contact opnemen door een e-mail te sturen naar
Bas de Groot Projectleider KIGO Stadslandbouw

Wie het eerst komt, wie ......

woensdag 14 april 2010

KIGO Stadlandbouw VS Reis: Dag 3 Sweet Water Organics

Sweet Water Organics
Het laatste bezoek van de reis was aan Sweet Water. Het bedrijf ligt midden in de stad Milwaukee in een fabriekshal.
Ik vond het in eerste instantie een vreemde gewaarwording, in een fabriekshal een biologisch landbouw bedrijf.
Ze telen er zoals de naam al een beetje verraad zoetwatervissen; tilapia's en Lake Pearch.


Foto Bas de Groot: Jesse de "bioloog"legt het systeem uit van vissen, planten en bacteriën

De vissen worden in de onderste bak gehouden. Het water met de vissenpoep wordt via een bak met bacteriën naar boven geleid. Boven is een lange platte bak met grind en planten.
De planten staan in perspotjes en hangen in mandjes in een piepschuimplaat (raft). Ze hangen met de wortels in het water. Het water met de meststoffen stroomt door deze bak met planten (waardoor deze gefilterd wordt)
 na een soortgelijke bak met wederom planten. Als het hier doorheen is het water schoon genoeg om weer aan de vissen te geven. Op dit moment word er voornamelijk sla geteeld. Er wordt echter geëxperimenteerd met vele ander planten, oa. tomaten en pepers.
De grote input in dit systeem zijn visvoer en elektriciteit (licht voor de planten).
Het moeilijke van het systeem is de balans tussen vis en planten. De planten willen op een bepaalde temperatuur groeien en de vissen houden van een andere temperatuur. Zij waren met name gericht op de plantenteelt. Er kan met dit systeem namelijk jaarrond sla geteeld worden, dit vinden afnemers erg prettig.


Foto Paul de Graaf: overzichts foto SWO

Ik vond dit bedrijf het meest inspirerend van alle bedrijven. Het was erg mooi om te zien hoe professioneel er gewerkt wel. Er waren een aantal dingen die geheim gehouden werden omdat ze bepaalde processen/ producten nog willen patenteren.
Het lijkt erg aantrekkelijk om dit ook in Nederland te gaan uitvoeren. Hier lopen we echter tegen het probleem dat het niet mogelijk is, skal gecertificeerd, op water te telen. De producten moeten contact hebben met de bodem volgens de skal voorwaarden. Dat is in dit systeem niet het geval.
Ik vind het systeem vooral heel erg mooi omdat op deze manier leegstaande gebouwen gebruikt kunnen worden. Er een korte route (=weinig brandstof) naar de consumenten is. Maar last but not least het is een vriendelijke methode om vissen te houden. Er zijn geen bijvangsten van andere vis. Daarnaast is de tilapia een planteneter, dit betekend dat er geen andere vissen voor het voer van de tilapia gevangen hoeven te worden. (Er worden vaak nog wel andere vissen aan de tilapia gevoerd). Een ideale vis voor een consument die een duurzame vis wil eten. In Nederland is deze vis helaas nog niet populair (of tegen een zeer lage prijs aangeboden door niet zo duurzame kweeksystemen in het verre oosten of Afrika, waarna de visfilets na ontdooien toch als verse vis verhandeld mogen worden), ik denk dat dit mede komt door de neutrale smaak van de vis.


Foto Paul de Graaf: detail foto bladgewassen

Dit artikel is geschreven door Esther. Zij is 4e jaarsstudent aan de Warmonderhof en studeert af op een bedrijfsopzet voor stadslandbouw op de Marconistrip in Rotterdam

KIGO Stadlandbouw VS Reis: Dag 3 "community growers"Rooftop

Wederom een korte blog van mij over de KIGO-VS reis

Als 2e "bedrijf" op de 3e dag bezochten we een klein initiatief "community growers"van Erik Lindberg.
Erik had op het dak van zijn bedrijfspand (timmerbedrijf) een rooftopfarm aangelegd.
Bij ons bezoek was het voor dit jaar nog niet in productie. Vorig jaar is hij voor het eerst begonnen. Het wordt al snel duidelijk dat Erik een zeer goed willende burger is,
niet gehinderd door veel kennis van Landbouw zet hij zijn beste beentje voort om voor de Community goed eten te verzorgen.


Foto's Paul de Graaf: Erik geeft uitleg aan Bart en de rest van de groep in zijn Rooftop greenhouse

Toch door de chaos heen kijkende zie je de potentie van dit soort initiatieven. Met wat meer inhoudelijke kennis over bemesting, luchtvochtigheid ed is hier echt iets leuks van te maken.
Erik had daarom ook het plan om op een braakliggend stuk grond een buurttuin aan te leggen.

Gelukkig hadden we voldoende tijd, zodat hij ons ook daar mee naar toe kon nemen. Ook hier weer het enthousiasme van iemand zonder al te veel kennis, maar met een enorm doorzettingsvermogen.
Hij is ook alpinist waar deze eigenschap/ kwaliteit ook goed tot uiting komt.


Foto: groep op houtsnipperberg (je kan het echt overal voor gebruiken) bij de wijk locatie.

Op de vraag of de grond vervuild was, gaf hij een zeer interessant antwoord.
"we nemen geen bodemmonsters. In Amerika is er nl een ontzettend sterke aanklaag cultuur en wij kunnen nu op deze vragen heel eerlijk antwoord geven dat wij dit niet weten en dat dit dus een risico is die door de mensen zelf genomen moet worden".
Verder gaf hij zelf aan de vervuiling geen probleem te vinden. Hij schat zelf in dat deze vervuiling nog altijd minder schadelijk is dan al de prefab food in de winkels.

Daarnaast werd er nog en vraag gesteld over risico's van Vandalisme.
Hij gaf aan dat dit een gerede kans had, maar dat hij dit met goede moet telkens weer zou opruimen.
Het aanspreken van de vandalen is hier wat minder voor de hand liggend, omdat veel jongeren in die wijk bewapend zijn met mes of pistool.

Dit liet weer even duidelijk zien dat de VS toch echt en andere plek is als Europa.

Tot slot kan ik alleen maar mijn diepe respect uitspreken voor zo'n mooi mens als Erik met al dat vertrouwen, doorzettingsvermogen en hoop.

Hier nog een filmpje over zijn "bedrijfje"in productie

dinsdag 13 april 2010

KIGO Stadlandbouw VS Reis: Dag 3 Growing Power


Donderdagochtend was het tijd voor ons bezoek aan Growing Power. Midden in een food desert (heel veel fast-food en bijna geen gezond voedsel te krijgen) staat er een kassencomplex. Hierin bevind zich een ware groene oase. Het gebied stond vroeger vol met kassen waar voornamelijk bloemen werden geteeld. Nu is het nog de enige kas!

Foto Bas de Groot: Will Allen geeft uitleg by aquaponicssysteem

Growing Power is opgericht door Wil Allen, een stadslandbouwicoon in Milwaukee. Hij wil voedsel produceren en is ook bezig met duurzame energie. Bij binnenkomst vallen aan de straatkant de zonnepanelen op, deze zijn net nieuw geplaatst. Daarnaast is er ook een vergistinginstallatie op het bedrijf en word het afval(drainage)water gefilterd door een rietfilter, waarna hiermee de composthoop wordt bevochtigd.

In de kassen vond ik het erg mooi, een lekkere temperatuur, water dat je hoort stromen en het groen van alle planten bracht mij in een goede stemming. In het eerste gedeelte van de kas stonden heel veel bakken met kiemen. Taugé, Alfalfa, Zonnebloem en nog ongeveer 47 andere soorten kiemen. Het zag er mooi uit, we keken met z’n allen wel naar het glas en zagen dat het niet helemaal schoon was. Zo liepen ze wel wat licht mis.
In het volgende compartiment van de kas maakte ik kennis met vissenteelt in combinatie met waterkers teelt, ook wel aquaponics genoemd. In een bak met water worden de vissen geteeld, het duurt 1 jaar voordat dat visje "geoogst" kan worden. Het water werd vanuit die bak naar een bak die daar boven zat gepompt. Hierin lagen steentjes en daarin stond waterkers. Het waterkers kreeg zo de bemesting van de vissen, daarnaast zorgde het tevens voor het zuiveren van het water. En zo kwam het gezuiverde water dan weer vanuit de bovenste bak in de vissen bak. Lake Perch en Tilapia waren de vissen die hier gekweekt werden. Ik vond het er erg mooi uitzien, een mooie wisselwerking tussen plant en dier.

In de kas werden naast de vissen ook nog andere dieren gehouden: wormen, bakken vol met wormen. zij verwerkten zo veel afvalresten tot een hele mooie wormen compost. Het is een composteermethode waar niet veel informatie over te vinden is, Wil Allen wist er ons veel over te vertellen. Maar als ik nu zelf een wormenbak zou willen maken zou ik niet weten waar te beginnen.
Foto Paul de Graaf: nieuw hemelwater opvang in combinatie met aquaponicssysteem. ooit bedoeld voor ther Perch, maar nu voor forel

Naast de kassen waren er ook folie tunnels, hierin werden op heuvel bedden groente geteeld. Op het moment van bezoek was dat vooral Spinazie en Rode Mosterd (een bladgewas met een scherpe, mosterdachtige smaak). Al deze groenten worden verkocht in de eigen winkel, Market baskets,  maar ook op scholen en andere locaties in Milwaukee. De producten worden vers afgeleverd, na maximaal 1,5 dag ligt het in de winkels.
Buiten tegen de folietunnels bevonden zich ook compost hopen: door de warmte van deze hopen word de kas ook een beetje verwarmd. Erg slim om zo deze hopen te benutten. Op het terrein lag ook een enorme hoop met houtsnippers, allemaal voedsel voor de wormen en de andere composthopen.

Foto Paul: De groep met Will in tunnelkas voor spinazie en bladmosterd

Growing Power vond ik één van de mooiste bedrijven van de trip. Een bedrijf waar veel over te zeggen valt en dat een voorbeeldfunctie heeft voor Milwaukee (en de wereld)

Dit Blog is geschreven door Rick Sloot (warmonderhofstudent jaar 3). Zie ook 

maandag 12 april 2010

KIGO Stadlandbouw VS Reis: Dag 2 "UncommonGround"

Ik ben Madeleen van Gruting en ik ga een stukje voor jullie schrijven over de rooftop-garden Uncommon Ground: The First Certified Organic Roof Top Farm in the Country”


Het bedrijf bestaat al 18 jaar. Eerst was het gelegen op een andere plaats, 5 mijl van deze plek vandaan. Nu is het al 3 jaar hier gevestigd. Ze hebben een stevige constructie voor het dak moeten maken om het 4 ton gewicht te kunnen dragen. Hier hebben ze veel in geinvesteerd , dat ze nu nog niet hebben terugverdiend
Het bedrijf is milieuvriendelijk aangelegd; zo is de vloer een mengsel van gerecycled hout en plastic waardoor het duurzaam is. Ze vangen regenwater op en ze hebben een zonnepanelen systeem staan om o.a. water te verwarmen en gasverbruik te reduceren.Op dit moment hebben ze niet genoeg ruimte om het hele restaurant te kunnen voorzien van voedsel, ze telen daarom alleen de producten die het meest bruikbaar zijn voor de chefkok. Ze zijn nog in ontwikkeling, uiteindelijk willlen ze toewerken naar speciale teelten die je niet op de markt kan krijgen. Een goed voorbeeld wat Dave gaf was die van de ‘Purple Calabash’ . Dit is een paarse tomaat die volgens Dave smaakt als ‘the best glass of wine you ever had’. Dit ras is heel lastig te transporteren omdat hij zo kwetsbaar is,waardoor hij nergens geteeld wordt. Met een restaurant beneden is het de perfecte manier om deze tomaat toch te kunnen verbouwen, omdat hij alleen maar van het dak naar beneden hoeft te worden verplaatst.

Beeld internet ‘Purple Calabash’


Ze willen een restaurant worden met een speciale ‘trademark’, ze willen groenten verbouwen en gerechten maken die je alleen daar kan krijgen. Tot nu toe hebben ze nog geen reclame gemaakt. Wel zijn ze populair. Alle reclame gaat mond op mond. Maar dat is ook wat ze willen zijn, een bedrijf die bekend wordt om dat ze écht goed zijn en écht lekkere dingen maken, zodat de mensen het automatisch doorvertellen.
Na de rondleiding hebben we daar gegeten en inderdaad, het eten was ook erg lekker.

Foto Paul de Graaf. Rooftop farmer Dave on Uncommonground

Ik denk dat het een restaurant ook zeer ten goede komt om biologische/kwalitatieve groenten zo dicht bij huis te hebben om ze ze vers mogelijk te kunnen verwerken.En natuurlijk is het leuk voor de consumenten.Die kunnen zien wat ze eten, hoe het nu eigenlijk groeit, kortom:‘belevingslandbouw’.Het bedrijf heeft me wel geinspireerd, ik ben zelf namelijk inmiddels ook al begonnen met een bak op mijn dak te bouwen om daar groenten in te gaan verbouwen. Niet teveel natuurlijk want mijn dak is niet zo stevig als die van Uncommon Ground...

KIGO / US trip intermezzo- Urban farming discussie in NY

Zowel de welbekende Will Allen als Annie Novak (Eagle Street Rooftop Farms) die we beiden hebben bezocht in de VS waren te gast bij een discussie in New York afgelopen donderdag (zie het verslag van ons bezoek hier, hier en hier), n.a.v. het verschijnen van een nieuwe uitgave van Fritz Haeg's boek Edible Estates. Bekijk de uitzending van deze discussie.